Ποιες επιχειρήσεις χρειάζονται άδεια λειτουργίας

Τρία καθεστώτα, όχι ένα

Ο Ν. 4442/2016 δεν ρωτά «χρειάζεσαι άδεια;». Ρωτά «πόσο ρίσκο έχει αυτό που κάνεις;» και ανάλογα σε βάζει σε ένα από τρία.

Ελεύθερη άσκηση. Δεν δηλώνεις τίποτα πριν ξεκινήσεις. Εδώ πέφτει ό,τι δεν έχει υπαχθεί σε κάτι αυστηρότερο.

Γνωστοποίηση. Δηλώνεις ηλεκτρονικά, ξεκινάς αμέσως, και ο έλεγχος έρχεται μετά. Είναι υποχρεωτική ενημέρωση της αρμόδιας αρχής χωρίς να απαιτείται εκ των προτέρων έλεγχος άρθρο 2, Ν. 4442/2016. Εδώ πέφτει η συντριπτική πλειοψηφία.

Έγκριση. Ο παλιός κόσμος. Πράξη ή διαδικασία που αποτελεί όρο για να ξεκινήσεις, με προηγούμενο έλεγχο άρθρο 2, Ν. 4442/2016. Επιβάλλεται μόνο όταν ο κίνδυνος είναι αυξημένος και δεν αποτρέπεται με απλή γνωστοποίηση άρθρο 7, Ν. 4442/2016.

Η υπαγωγή σε γνωστοποίηση ή έγκριση δεν γίνεται κατά την κρίση της υπηρεσίας. Γίνεται με Προεδρικά Διατάγματα, με κριτήρια αναγκαιότητας και αναλογικότητας άρθρο 3, Ν. 4442/2016.

Πού πέφτεις εσύ

Το πρώτο φίλτρο είναι το Παράρτημα του νόμου, δεκαπέντε ομάδες ΚΑΔ. Αν η δραστηριότητά σου είναι εκεί, βρίσκεσαι μέσα στο νέο σύστημα άρθρο 1 και Παράρτημα, Ν. 4442/2016.

Δραστηριότητα	Καθεστώς	Αρμόδια αρχή
Εστίαση, ποτά, λιανική τροφίμων, κομμωτήρια, κουρεία, περιποίηση χεριών και ποδιών, δερματοστιξία, γραφεία τελετών	Γνωστοποίηση, Κεφάλαιο Ζ’	Δήμος
Εργαστήρια αισθητικής, στην αγορά «κέντρα αισθητικής»	Γνωστοποίηση, Κεφάλαιο ΛΔ’	Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της περιφέρειας ή περιφερειακής ενότητας
Υπηρεσίες φυσικής ευεξίας: μασάζ, σάουνα, spa, χαμάμ, σολάριουμ	Γνωστοποίηση, Κεφάλαιο ΝΑ’	Περιφερειακή Ενότητα
Θέατρα και κινηματογράφοι	Γνωστοποίηση με ειδικά	Δήμος
ΚΥΕ μέσα σε τουριστικό κατάλυμα	Γνωστοποίηση	Υπηρεσία Τουρισμού της Περιφερειακής Ενότητας
Μεταποίηση τροφίμων και ποτών, συσκευασία τροφίμων	Γνωστοποίηση, Κεφάλαιο ΣΤ’	Περιφερειάρχης
Παραγωγή ζάχαρης (ΚΑΔ 10.81)	Έγκριση	κατά την ειδική διαδικασία
Προϊόντα ζωικής προέλευσης που απαιτούν έγκριση κατά τους Καν. 853/2004, 183/2005 και 1069/2009	Έγκριση	κατά το άρθρο 7
Τουριστικά καταλύματα	Κεφάλαιο Η’	κατά τον Ν. 4276/2014
Κέντρα διασκέδασης	Εκτός, μένουν σε άδεια	Δήμος, κατά το άρθρο 80 Ν. 3463/2006
Γυμναστήριο, σχολή χορού, παιδικός σταθμός, ιατρείο, σχολή οδηγών	Στο Παράρτημα, όχι στο Κεφάλαιο Ζ’	κατά την ειδική τους νομοθεσία

άρθρα 17 έως 22, 27, 37 και 39, Ν. 4442/2016 άρθρα 1 και 13, ΚΥΑ 16228/2017

Αν η δραστηριότητά σου δεν είναι στο Παράρτημα, δεν σημαίνει ότι είσαι ελεύθερος. Σημαίνει ότι δεν έχει υπαχθεί ακόμα, οπότε ισχύει η ειδική της νομοθεσία άρθρο 4, Ν. 4442/2016.

Τι σημαίνει «γνωστοποίηση» στην πράξη

Πέντε πράγματα, και το τελευταίο είναι αυτό που δεν λέει κανείς.

Ένα. Υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω του ΟΠΣ-ΑΔΕ και περιέχει όνομα φορέα και νόμιμου εκπροσώπου, διεύθυνση τόπου άσκησης και είδος δραστηριότητας άρθρο 6 παρ. 1 και 2, Ν. 4442/2016.

Δύο. Είναι αναγκαία προϋπόθεση νόμιμης άσκησης. Μόλις ολοκληρωθεί, ξεκινάς άρθρο 6 παρ. 3, Ν. 4442/2016.

Τρία. Κάθε μεταβολή στοιχείων γνωστοποιείται πριν συμβεί, και η αλλαγή τόπου άσκησης δεν είναι μεταβολή αλλά νέα γνωστοποίηση άρθρο 6 παρ. 4 και 5, Ν. 4442/2016. Ακόμα και η διακοπή εργασιών γνωστοποιείται άρθρο 6 παρ. 8, Ν. 4442/2016.

Τέσσερα. Η υπαγωγή σε γνωστοποίηση δεν σε απαλλάσσει από τους ουσιαστικούς όρους: υγειονομικούς, πυροπροστασίας, πολεοδομικούς άρθρο 4, Ν. 4442/2016.

Πέντε, και το πιο σημαντικό. Τηρείς φάκελο στον χώρο άσκησης με όλα τα δικαιολογητικά, άδειες, εγκρίσεις, βεβαιώσεις και πιστοποιητικά άρθρο 4 παρ. 3, Ν. 4442/2016. Ο έλεγχος έφυγε από το «πριν». Ο φάκελος όχι.

Το ρολόι που τρέχει ακόμα κι όταν δεν υποβάλλεις

Αυτή η παράγραφος αξίζει δύο φορές το διάβασμα.

Μετά την υποβολή, η δραστηριότητα ελέγχεται. Αν δεν υποβάλεις, ελέγχεσαι από τον χρόνο που είχες την υποχρέωση να υποβάλεις άρθρο 6 παρ. 7, Ν. 4442/2016.

Με απλά λόγια: το να μην υποβάλεις δεν σε βγάζει έξω από το σύστημα. Σε βάζει μέσα αναδρομικά.

Τι κοστίζει το λάθος καθεστώς

Τα δύο εύρη είναι εντελώς διαφορετικής τάξης, και αυτό δεν είναι τυχαίο άρθρο 15 παρ. 1 και 2, Ν. 4442/2016:

• Παράλειψη, ανακρίβεια ή μη γνωστοποίηση μεταβολής: 100 έως 20.000 €.
• Άσκηση χωρίς την απαιτούμενη έγκριση: 500 έως 100.000 €.

Η επιμέτρηση λαμβάνει υπόψη αν πρόκειται για αρχική ή για μεταβολή, το πλήθος και τη σπουδαιότητα των στοιχείων, το μέγεθος, τη διάρκεια και την επανάληψη, αν η παράβαση είναι τυπική ή συνοδεύεται από ουσιαστική, αν προκλήθηκε κίνδυνος ή βλάβη, και τη συνεργασία του φορέα.

Δύο πράγματα μετριάζουν την εικόνα. Οι ήσσονος σημασίας παραβάσεις μπορούν να λυθούν με σύσταση αντί προστίμου. Και ο νόμος επιβάλλει ρητά στις ελεγκτικές αρχές αναλογικότητα, κλιμάκωση κυρώσεων και επιείκεια σε περίπτωση αμφιβολίας άρθρο 12, Ν. 4442/2016.

Ένα όμως δεν μετριάζεται: σε άμεσο κίνδυνο επιβάλλεται ολική ή μερική, προσωρινή ή οριστική διακοπή λειτουργίας.

Ένα σημείο που κερδίζει χρόνο

Αν είσαι σε καθεστώς έγκρισης, η αρχή οφείλει να απαντήσει εντός 60 ημερών. Αν η προθεσμία περάσει άπρακτη, η έγκριση τεκμαίρεται χορηγηθείσα άρθρο 8, Ν. 4442/2016.

Το ίδιο λογικό σχήμα εμφανίζεται σε κάθε βήμα του συστήματος. Η βεβαίωση του Δήμου για τη θέση τεκμαίρεται χορηγηθείσα στις 15 ημέρες άρθρο 28 παρ. 2, Ν. 4442/2016. Η επικαιροποιημένη βεβαίωση σε αλλαγή φορέα, στις 10 άρθρο 5 παρ. 6, ΚΥΑ 16228/2017. Η αντικατάσταση της άδειας κοινόχρηστου χώρου, επίσης στις 10 άρθρο 8, ΚΥΑ 16228/2017.

Η σιωπή της διοίκησης δουλεύει υπέρ σου. Ελάχιστοι το ζητούν, γιατί ελάχιστοι το ξέρουν.

Βάση: τα κείμενα ΦΕΚ Α΄ 230/2016 και ΦΕΚ Β΄ 1723/2017, που έχουν τροποποιηθεί επανειλημμένα. Στις 07.08.2026 εντοπίστηκαν σε δημόσιες πηγές και ενσωματώθηκαν οι μεταβολές μέχρι τον Ν. 5297/2026, χωρίς πρόσβαση σε κωδικοποιημένο κείμενο. Πριν από κάθε υποβολή επιβεβαιώνεται η ισχύουσα κωδικοποίηση.